„Mamo, ja tylko zniknę na chwilę” — a zostałam sama z wnukiem i walką o to, żeby nikt mi go nie zabrał

„To sobie go weź, skoro i tak uważasz, że wszystko robisz lepiej ode mnie” — to były ostatnie słowa, jakie usłyszałam od córki, zanim trzasnęła drzwiami. Myślałam, że jak zwykle wyjdzie na spacer, ochłonie i wróci wieczorem. Zostawiła u mnie wnuka, jego mały plecak, inhalator i nic więcej. Nie wróciła ani tego dnia, ani następnego.

Na początku nawet się złościłam. Bo to nie było tak, że ona wcześniej była jakąś wyrodną matką. Pogubiła się, to prawda. Praca raz była, raz jej nie było, z ojcem dziecka od dawna wszystko źle, długi, wynajmowane pokoje, nerwy. Ale wnuka kochała. Tylko że między kochaniem a codziennym ogarnianiem życia jest duża różnica, a ja też nie byłam bez winy. Często jej wypominałam, że kiedy ja byłam w jej wieku, to już miałam etat, mieszkanie z przydziału po teściach i dwójkę dzieci. Ona mówiła: „Mamo, teraz są inne czasy”, a ja swoje.

Po trzech dniach poszłam na policję zgłosić zaginięcie. Powiedzieli, że jako dorosła ma prawo zerwać kontakt, ale przyjęli zgłoszenie. Potem zadzwoniłam do MOPS-u, bo bałam się, że ktoś mi zarzuci, że przetrzymuję dziecko bez żadnej podstawy. I tu się zaczęło.

Pani z MOPS-u zapytała:
— A ma pani jakieś upoważnienie od matki?
— Nie mam, bo ona wyszła i nie wróciła.
— A ojciec dziecka?
— Alimentów nie płaci regularnie, kontakt sporadyczny, adresu pewnego nie mam.
— To sytuacja jest nieuregulowana.

Nie spałam po nocach, bo wnuk płakał i pytał: „Babciu, a mama mnie zostawiła?”. Co miałam powiedzieć? Mówiłam, że mama ma problemy i musi je załatwić. A on: „To ja byłem niegrzeczny?”. Tego nie życzę nikomu.

Po tygodniu przyszła pracownica socjalna na wywiad. Obejrzała mieszkanie, zapytała o moje dochody, zdrowie, czy mam warunki. Mam dwa pokoje w bloku z wielkiej płyty, emeryturę po latach pracy w sklepie i trochę dorabiam na kasie w osiedlowym Lewiatanie, ale już nie na cały etat. Nie jestem młoda, mam nadciśnienie i kręgosłup, ale dziecko miało czysto, ciepło i obiad. Mimo to usłyszałam, że „należy rozważyć rodzinę zastępczą spokrewnioną albo placówkę interwencyjną do czasu uregulowania sytuacji”. Jak usłyszałam słowo „placówka”, to mi się słabo zrobiło.

Powiedziałam od razu:
— Nigdzie go nie oddam. To jest mój wnuk, nie paczka.
A pani spokojnie:
— Nikt nie chce go pani zabierać, ale wszystko musi być zgodnie z procedurą.

I ja rozumiem procedury. Naprawdę. Tylko człowiek w takiej chwili nie myśli logicznie. Wnuk miał wtedy pięć lat, chodził już do przedszkola, znał mnie, spał u mnie od małego. Perspektywa, że ktoś go gdzieś przewiezie „na chwilę”, była dla mnie nie do przyjęcia.

Złożyłam wniosek do sądu rodzinnego o ustanowienie mnie rodziną zastępczą spokrewnioną i o zabezpieczenie. Pomogła mi sąsiadka, której syn jest radcą prawnym, bo sama bym tych papierów nie ogarnęła. I tu też wyszło, ile ja sama namieszałam przez lata. Bo w dokumentach było, że córka i wnuk formalnie mieszkają gdzie indziej, u jakiegoś partnera, z którym od miesięcy już nie była. Lekarz rodzinny dziecka był w innej przychodni, przedszkole opłacane z opóźnieniem, szczepienia częściowo poprzesuwane. Ja to wszystko widziałam, ale zamiast wcześniej naciskać, żeby coś uregulowała, to po prostu łatałam dziury. Dałam pieniądze, zrobiłam zakupy, zabrałam małego do siebie. Wygodne dla wszystkich, dopóki się nie rozsypało.

Na posiedzeniu usłyszałam pytanie sędzi:
— Dlaczego wcześniej nie reagowała pani formalnie, skoro sytuacja była niestabilna?
Zatkało mnie. Bo prawda była taka, że bałam się, że jak zacznę „donosić” na własną córkę, to całkiem stracę z nią kontakt. I trochę też łudziłam się, że jeszcze się ogarnie.

Dostałam zabezpieczenie, tymczasową opiekę. Powinnam poczuć ulgę, ale zamiast tego wróciłam do domu i się popłakałam. Bo to nie było zwycięstwo, tylko potwierdzenie, że moja córka naprawdę zniknęła z życia swojego dziecka. Odezwała się dopiero po prawie dwóch miesiącach, z obcego numeru.
— Jak mogłaś iść do sądu przeciwko mnie?
— A jak miałam zapisać dziecko do lekarza i podpisać zgodę na cokolwiek? Jak miałam odebrać wyniki badań? Jak miałam żyć w zawieszeniu?
— Mogłaś poczekać.
— Ile? Aż wrócisz? Aż ktoś mi go zabierze, bo nie mam papierów?

Płakała. Ja też. I wtedy pierwszy raz powiedziała wprost, że miała załamanie, że spała kątem u znajomych, że wstydziła się wrócić, bo „zawaliła wszystko”. Byłam wściekła, ale też wiedziałam, że ten wstyd to nie jest wymówka z sufitu. U nas w domu o problemach się nie mówiło, tylko się zaciskało zęby. Ja ją tego nauczyłam.

Teraz wnuk jest ze mną już dziewiąty miesiąc. Chodzi do przedszkola blisko mojego bloku, ma swój kącik, zasypia już bez płaczu, ale czasem dalej pyta, czy mama przyjdzie na Dzień Rodziny. Córka raz się odzywa, potem znika. Sąd dał mi opiekę tymczasową, sprawa główna jeszcze trwa, kurator robi wywiady. MOPS raz pomaga, raz mam wrażenie, że tylko sprawdza, czy się nie potknę. Ja też nie jestem święta — jestem zmęczona, czasem opryskliwa, czasem przy wnuku powiem o jedno słowo za dużo o jego matce, a potem mam wyrzuty sumienia.

Najbardziej boli mnie to, że walczę o dziecko własnej córki tak, jakbyśmy były sobie obce. Z jednej strony chcę go chronić, z drugiej nie chcę mu zabrać matki całkiem, jeśli ona jeszcze jest w stanie się podnieść. Tylko ile dziecko ma czekać?

Czy któraś z was była w podobnej sytuacji — jak chronić wnuka i jednocześnie nie spalić do końca relacji z jego matką?