Miałam 14 lat, kiedy ktoś z personelu szpitala podpisał zgodę na moją operację, choć nie miał do tego prawa. Gdyby wtedy wybrała przepisy zamiast mnie, dziś by mnie tu nie było

„Bez zgody opiekuna nie możemy tego puścić dalej” – usłyszałam, leżąc na łóżku na SOR-ze, zwinięta z bólu tak, że ledwo łapałam oddech. Miałam czternaście lat, byłam po śmierci rodziców i mieszkałam wtedy w ośrodku wsparcia pod Radomiem. Niby byłam już „zaopiekowana”, ale w praktyce wyglądało to tak, że przyjechałam do szpitala karetką z wychowawcą, a potem wszystko się posypało.

Pamiętam ten chaos bardzo dokładnie. Lekarz powiedział, że potrzebna jest pilna operacja, bo zwlekanie może się źle skończyć. Nie pamiętam już nawet, co dokładnie mi było, tylko ten strach i to, że wszyscy coś mówili nad moją głową, a nikt nie mówił do mnie normalnie. Wychowawca powtarzał, że trzeba dodzwonić się do dyrektorki placówki, bo ona ma upoważnienia i dokumenty. Dyrektorka była wtedy gdzieś w delegacji, telefon raz milczał, raz ktoś odbierał i mówił, że „oddzwoni”.

Leżałam i słyszałam tylko urywki.

„Nie mamy podpisu.”
„Ale to jest pilne.”
„Ja rozumiem, ale ja tego nie wezmę na siebie.”
„Proszę jeszcze raz dzwonić do placówki.”

Byłam dzieckiem, ale nie głupią. Rozumiałam, że chodzi o papier. Nie o mnie, tylko o papier.

Wtedy podeszła do mnie pani, którą wcześniej widywałam na korytarzu z mopem i wiadrem. Taka zwykła pracownica, nie lekarka, nie pielęgniarka. Zapytała cicho: „Boli bardzo?” Przytaknęłam. Usiadła na chwilę obok, choć chyba nie powinna, i dała mi napić się wody tylko zwilżając usta, bo już nie mogłam normalnie pić.

Po jakimś czasie zrobiła się awantura przy dyżurce. Nie krzyki jak w filmie, tylko to najgorsze, ściszone, nerwowe rozmowy.

„Przecież to dziecko nie ma czasu.”
„A jak będzie kontrola? Kto to podpisał?”
„Niech pani nawet tak nie mówi.”

Ta pani od sprzątania weszła tam i powiedziała: „To proszę wpisać mnie. Ja podpiszę.”

Do dziś mam ciarki, jak to sobie przypomnę. Ktoś od razu odpowiedział: „Pani zwariowała? Nie jest pani rodziną ani opiekunem.” A ona na to: „To niech mi pani powie prosto w oczy, że mamy czekać, aż dziecko umrze, bo pieczątka jest nie z tej teczki.”

Nie wiem, jak to dokładnie załatwili. Byłam za młoda, za słaba i półprzytomna. Wiem tylko, że nagle wszystko ruszyło. Zawieźli mnie na blok, a przed drzwiami ta kobieta ścisnęła mnie za rękę i powiedziała: „Masz wrócić, słyszysz?”

Wróciłam.

Potem długo myślałam, że była jakąś moją rodziną albo że miała specjalne uprawnienia. Dopiero po latach dowiedziałam się, że nie. Była salową. Miała swoje obowiązki, swoją pensję, swoje problemy i w ogóle nie powinna mieszać się w takie rzeczy. A jednak to zrobiła.

Nie idealizuję jej. Jak miałam siedemnaście lat, odnalazłam ją przez znajomą pielęgniarkę i pojechałam podziękować. Wtedy wyszło, że ta historia nie była taka prosta, jak sobie wmówiłam. Powiedziała mi: „Nie byłam święta. Byłam wściekła, bo parę lat wcześniej straciłam kogoś bliskiego i do dziś mam poczucie, że wtedy wszyscy czekali na papiery. Chyba bardziej walczyłam z własną bezsilnością niż z systemem.” Powiedziała też, że po tamtej sytuacji miała nieprzyjemności, rozmowę z dyrekcją i przez jakiś czas wszyscy patrzyli na nią jak na problem.

A ja też nie byłam taka wdzięczna i grzeczna, jak ludzie lubią sobie wyobrażać. Po operacji byłam trudna, opryskliwa, nikomu nie ufałam. Jak ktoś chciał ze mną rozmawiać, to odpowiadałam, że i tak wszyscy mają mnie gdzieś. Nawet jej nie podziękowałam od razu. Chyba dlatego, że łatwiej mi było udawać twardą, niż przyznać, że się bałam.

Ale to we mnie zostało. Nie sam fakt, że ktoś mi pomógł, tylko że była to osoba z samego dołu szpitalnej hierarchii, od której formalnie nic nie zależało, a jednak jako jedyna zachowała się wtedy jak człowiek. Przez lata słyszałam od różnych dorosłych, że „są procedury”, „takie są przepisy”, „nic się nie da zrobić”. I nagle miałam przed oczami kobietę z mopem, która nie miała ani stanowiska, ani wielkich słów, tylko odwagę.

To przez nią poszłam potem na medycynę. Nie dlatego, że marzył mi się biały fartuch, tylko dlatego, że chciałam kiedyś być po tej stronie i nie chować się wyłącznie za formularzem. Jasne, dziś już wiem, że procedury też po coś są i że nie da się wszystkiego załatwiać sercem. Widzę też, ile ryzyka ona wtedy wzięła na siebie i że gdyby coś poszło nie tak, mogłaby ponieść straszne konsekwencje. Ale nadal uważam, że w tamtym momencie ktoś musiał zobaczyć we mnie człowieka, nie problem formalny.

Jestem teraz na ostatnich latach studiów i im więcej wiem o systemie, tym mniej mam prostych odpowiedzi. Z jednej strony rozumiem lekarzy i personel, którzy bali się odpowiedzialności. Z drugiej, gdy myślę o sobie z tamtego łóżka, to nadal mnie ściska w środku, że moje życie wisiało na tym, czy ktoś odbierze telefon z placówki.

Czasem się zastanawiam, czy ona zrobiła dobrze w sensie prawnym. Pewnie nie. Czy zrobiła dobrze po ludzku? Dla mnie tak. I chyba całe życie będę jej za to wdzięczna. Ciekawa jestem, jak wy byście na to patrzyli: przepisy są święte, czy jednak w takich sytuacjach człowiek powinien zaryzykować?